ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРУЛЫ КҮШТЕРІНІҢ ӘСКЕРИ-ТЕҢІЗ КҮШТЕРІ

ВОЕННО-МОРСКИЕ СИЛЫ ВООРУЖЕННЫХ СИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРУЛЫ КҮШТЕРІНІҢ ӘСКЕРИ-ТЕҢІЗ КҮШТЕРІ – КАСПИЙ ӨҢІРІНДЕГІ ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫҢ КЕПІЛІ

Қазақстанның Әскери-теңіз күштері Қазақстан Республикасы Президентінің № 1158Жарлығымен 1993 жылғы 2 сәуірде құрылды.

Олар мыналарға арналған:

• әскери күш қолданудан немесе оны теңіз бағыттарынан Қазақстан Республикасы мен оның одақтастарына қатысты қолдану қаупінен стратегиялық ядролық тежеуге қатысу;
• Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз күшін мақсаты бойынша қолдануға, оның ішінде жауынгерлік қызмет пен жауынгерлік кезекшілікті (кезекшілікті) атқаруға белгіленген әзірлікте ұстау;
• Қазақстан Республикасының жағалауына іргелес жатқан Каспий теңізі аудандарында шет мемлекеттердің барлау күштері мен құралдарының ашылуы мен қызметінің қиындауы;
• Қазақстан Республикасының аумақтық теңізде, континенттік қайраңда кеме қатынасының және экономикалық қызметтің басқа да түрлерінің әскери қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
• Қазақстан Республикасының Каспий теңізінде болуы, Ту мен әскери күш көрсету, шет мемлекеттердің Әскери-теңіз күштерімен бірлескен оқу-жаттығуларға қатысу;
• әскери іс-қимылдың ықтимал саласы ретінде Қазақстан Республикасының жағалау аймағын жабдықтау;
• Каспий теңізінің Қазақстандық секторында теңізде жүзу қауіпсіздігін навигациялық-гидрографиялық және гидрометеорологиялық қамтамасыз ету;
• мемлекеттік органдардың, өзге де қазақстандық және халықаралық ұйымдардың теңіз қызметі субъектілерін іздестіру-құтқару қамтамасыз етуіне қатысу;
• Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметіне мемлекеттік шекара мен аумақтық теңізді қорғауға жәрдемдесу;
• Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің органдарына авариялардың, апаттардың, өрттердің және дүлей зілзалалардың салдарын жоюға жәрдемдесу;
• заңсыз қарулы құралымдардың, халықаралық терроризмнің, қарақшылықтың, есірткі бизнесінің және контрабанданың кез келген нысандарының іс-қимылдарының жолын кесу жөніндегі арнайы операцияларға (іс-қимылдарға) қатысу;
• теңіз аймағында жаудың әскери-теңіз күштерінің кеме топтарын жою;
• Қазақстан Республикасының теңіз жағалауын, теңіз коммуникацияларын және теңіз экономикалық қызмет аудандарын қорғау.

ВОЕННО-МОРСКИЕ СИЛЫ ВООРУЖЕННЫХ СИЛ РЕСПУБЛИКИКИ КАЗАХСТАН – ГАРАНТ СТАБИЛЬНОСТИ В КАСПИЙСКОМ РЕГИОНЕ

Военно-морские силы Казахстана были созданы Указом Президента Республики Казахстан № 1158 от 2 апреля 1993 года.

Они предназначены для:

• участия в стратегическом неядерном сдерживании
  от применения военной силы или угрозы ее применения в отношении Республики Казахстан и ее союзников с морских направлений;
• поддержания военно-морского потенциала Республики Казахстан в установленной готовности к применению
  по предназначению, в том числе несением боевой службы и боевого дежурства (дежурства);
• вскрытия и затруднения деятельности сил и средств разведки иностранных государств, в районах Каспийского моря, прилегающих
  к побережью Республики Казахстан;
• обеспечения военной безопасности судоходства и других видов экономической деятельности Республики Казахстан
  в территориальном море, на континентальном шельфе;
• военно-морского присутствия Республики Казахстан
  в Каспийском море, демонстрация Флага и военной силы, участия
  в совместных учениях с Военно-морскими силами зарубежных государств;
• оборудования прибрежной зоны Республики Казахстан,
  как возможной сферы военных действий;
• навигационно-гидрографического и гидрометеорологического обеспечения безопасности мореплавания в Казахстанском секторе Каспийского моря;
• участия в поисково-спасательном обеспечении субъектов морской деятельности государственных органов, иных казахстанских
  и международных организаций;
• содействия Пограничной службе Комитета национальной безопасности Республики Казахстан в защите Государственной границы и территориального моря;
• содействия органам Министерства по Чрезвычайной ситуации Республики Казахстан в ликвидации последствий аварий, катастроф, пожаров и стихийных бедствий.
• участия в специальных операциях (действиях) по пресечению действий незаконных вооруженных формирований, любых форм международного терроризма, пиратства, наркобизнеса
  и контрабанды;
• поражения корабельных группировок Военно-морских сил противника в морской зоне;
• обороны морского побережья Республики Казахстан, морских коммуникаций и районов морской экономической деятельности.

ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ҚЫЗМЕТІ

Үкіметтің 2006 жылғы 4 қазандағы № 957 қбпү қаулысына сәйкес 2008 жылғы 3 наурызда № 9045-1943-ММ Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери – теңіз күштерінің гидрографиялық қамтамасыз ету қызметі (25425 әскери бөлімі) құрылды, ол Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өтті. 25425 әскери бөлімі орналасқан жері Ақтау қаласы болды.

Гидрографиялық қамтамасыз ету қызметінің мақсаты:

• гидрографиялық теңіз геофизикалық зерттеулерін орындау, олардың негізінде картографиялық және сипаттамалық материалдар жасау;
•  навигациялық жағдайдағы өзгерістер туралы теңізшілерді уақтылы хабардар ету;
• теңізшілерге хабарлама шығару, жүзуге тыйым салынған және жүзу үшін уақытша қауіпті аудандарды белгілеу;
• гидрографиялық құрылыстардың құрылысын келісу, жұмыстар мен ғылыми зерттеулер жүргізу, Каспий теңізінің жағалауында және Қазақстандық секторында навигациялық жабдықтар құралдарын орнату;
• Қазақстан Әскери-теңіз күштерінің кемелерін теңіз карталарымен, жүзуге және оларды қазіргі заман деңгейінде ұстауға арналған нұсқаулықтармен және құралдармен жабдықтау;
• жауынгерлік және жұмылдыру дайындығын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды жоспарлау және ұйымдастыру.

Сонымен қатар, «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» Заңыңа сәйкес Каспий теңізінің қазақстандық секторында орналасқан бес маяк Әскери-теңіз күштерінің құрамына берілді. «Песчанный«, «Меловой«, «Қызылөзен«, «Төменгі Түп-Қараған«, «Жоғарғы Түп-Қараған» маяктары.

Маяк — теңізде кемелер мен кемелердің жүзу қауіпсіздігін, берілген маршрут бойынша кемелер мен кемелердің жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, тар фарватерлердің жұмысын, кемелер желісінің арналары бойынша навигациялық қауіптер арасындағы, арнайы міндеттерді орындау кезінде кемені навигациялық-гидрографиялық қамтамасыз етуді, теңіздегі жағалау, ғылыми-зерттеу, геологиялық барлау жұмыстарын және басқа да жұмыстарды, сондай-ақ теңіздегі адамдардың өмірі мен қоршаған ортаны қорғау.

Маяк — жағада немесе теңізде гидротехникалық негізде орнатылған, жарық Маяк жабдығы бар, негізінен мұнара түріндегі, ерекше пішіні мен түсі бар құрылысты қамтамасыз ететін күндізгі және түнгі навигациялық бағдар.

Осы сәттен бастап Әскери-теңіз күштері жаңа арнайы тапсырмаларды орындай бастады.

ГИДРОГРАФИЯЛЫҚ КЕМЕЛЕР

2007 жылы ҚР ҚК Әскери – теңіз күштерінің құрамына Ресей Федерациясының Астрахань қаласының кеме жасау зауыттарында Каспий теңізінің Қазақстандық секторында гидрографиялық, өлшеу және іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу мақсатында арнайы міндеттерді орындау үшін «Жайық» гидрографиялық кемесі салынып, іске қосылды.

2008 жылғы 22 мамырда Теңіз зауыттық сынақтары жүргізілгеннен кейін Астрахань портынан Ақтау теңіз портына көшу жасалды.

Сонымен қатар, «Казгидромет» шарушылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорыны 2019 жылы ҚР ҚК Әскери – теңіз күштерінің құрамына 4-дәрежелі «Табиғат» гидрографиялық кемесін Каспий теңізінің Қазақстандық секторында гидрографиялық, өлшеу және іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу мақсатында арнайы міндеттерді орындау үшін берді.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРУЛЫ КҮШТЕРІ ӘСКЕРИ-ТЕҢІЗ КҮШТЕРІНІҢ БАС ҚОЛБАСШЫСЫ БАСҚАРМАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің 2007 жылғы
20 қарашадағы Директивасына сәйкес Астана қаласында Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери-теңіз күштерінің Бас қолбасшысының басқармасы құрылды, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери-теңіз күштерінің бірінші бас қолбасшысы контр-адмирал Ратмир Комратовтың басшылық еткен Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери-теңіз күштерінің Бас қолбасшысы басқармасы бас штабтан, тәрбие жұмысы бөлімінен және тыл кадрлар және құпия
іс жүргізу бөлімдерінен құралған.

Бас қолбасшылық басқармасының негізгі міндеттері күштерге басшылық жасау және басқару, әскерлердің басқа түрлерімен және тектерімен өзара іс-қимыл жасау, кемелермен, әскери-техникалық мүлікпен орталықтандырылған қамтамасыз етуді ұйымдастыру,
әскери-теңіз күштері бөлімдері мен бөлімшелерінің күнделікті тіршілігін, әскери даярлықты және Әскери-теңіз күштерін қолдануды және халықаралық әскери ынтымақтастықты реттейтін басшылық құжаттарды дайындау және әзірлеу болды.

2025 жылғы тамыз айында мемлекет басшысының Үкімімен 1 дәрежелі капитан Ниязбеков Қанат Сериккалиевич  ҚР ҚК Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы лауазымына тағайындалды.

ФОРМИРОВАНИЕ УПРАВЛЕНИЕ ГЛАВНОКОМАНДУЮЩЕГО
ВОЕННО-МОРСКИМИ СИЛАМИ ВООРУЖЕННЫХ СИЛ

РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

В соответствии с директивой Министра обороны Республики Казахстан, от 20 ноября 2007 года №1/14/1/017 РК в городе Астана было сформировано Управление главнокомандующего
Военно-морскими силами Вооруженных Сил Республики Казахстан.
Под руководством первого главнокомандующего Военно-морскими силами Вооруженных Сил Республики Казахстан контр-адмирала Ратмира Комратова, который состоял из главного штаба, отдела воспитательной работы и отдела тылового обеспечения, отдела кадров и секретного делопроизводства.

Основными задачами Управления главнокомандующего являлось руководство и управление силами, взаимодействие с другими видами
и родами войск, организация централизованного обеспечения кораблями, военно-техническим имуществом, подготовка
и разработка руководящих документов, регламентирующих повседневную жизнедеятельность частей и подразделений ВМС, боевую подготовку и применение Военно-морских сил и международное военное сотрудничество.

В августе 2025 года Указом Президента РК Главнокомандующим ВМС ВС РК назначен капитан 1 ранга Ниязбеков Канат Сериккалиевич.

ӘСКЕРИ-ТЕҢІЗ БАЗАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛУЫ

2010 жылдың қыркүйегінде теңіз театрларының белгілі бір аудандарында жауынгерлік іс-қимылдарын жүргізу және Әскери-теңіз күштерінің күштері мен құралдарын басқару ыңғайлылығы үшін Ақтауда 29011 әскери бөлімі (әскери-теңіз базасы) құрылады. Әскери — теңіз базасының құрамына база басқармасы, тәрбие және идеологиялық жұмыстары жөніндегі бөлімі, тыл қамтамасыз ету бөлімі, электромеханикалық қызметі, байланыс торабы кірді.

ФОРМИРОВАНИЕ ВОЕННО-МОРСКОЙ БАЗЫ

В сентябре 2010 года для ведения боевых действий
в определенных районах морского театра военных действий
и удобства управления силами и средствами Военно-морских сил
в Актау формируется войсковая часть 29011 (военно-морская база).

В состав военно-морской базы вошли управление, отдел воспитательной и идеологической работы, отдел тылового обеспечения, электромеханическая служба, узел связи. В том числе войсковая часть 21814 (дивизион разнородных кораблей), с тремя малыми сторожевыми катерами.

Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін жарақтандыру жоспарына сәйкес, 2010 жылдан бастап ҚР ҚК Әскери-теңіз күштерінің мұқтаждықтары үшін, «Зенит» Орал зауыты отандық кәсіпорнында әскери кемелер құрылысы басталды, ал 2012 жылдан бастап Әскери-теңіз күштері жыл сайын жаңа кемелермен және катерлермен толықтырылды.

Осылайша, 2012-2017 жылдар аралығында «Қазақстан», «Орал», «Сарыарқа», «Маңғыстау» зымыран-артиллериялық кемелері салынып, Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің Әскери – теңіз күштері құрамына енгізілді.

Бір жылдан астам уақыт бойы зауыт жұмысшылары алғашқы отандық «Қазақстан»зымыран-артиллериялық кемесін жасау үшін жұмыс істеді. Ол кеме жасау бағдарламасы бойынша зауыттан шыққан он жетінші кеме болды. Бұл кеме өзінің қару жарағымен бұрын жасалған барлық кемелерден түбегейлі ерекшеленді.

2012 жылғы 18 сәуірде «Қазақстан» зымыран-артиллериялық кемесі алғаш рет суға түсірілді.

«ОРАЛ» зымыран-артиллериялық кемесі 2013 жылғы 13 мамыр күні алғаш рет суға түсірілді.

2014 жылғы 7 мамыр күні «САРЫАРҚА» зымыран-артиллериялық кемесі алғаш рет суға түсірілді.

«МАҢҒЫСТАУ» зымыран-артиллериялық кемесі 2017 жылғы 24 сәуір күні алғаш рет суға түсірілді.

Согласно плана оснащения Вооруженных Сил Республики Казахстан с 2010 года для нужд Военно-морских сил ВС РК началось строительство военных кораблей на отечественном предприятии Уральский завод «Зенит», и с 2012 года ежегодно Военно-морские силы пополнялись новыми кораблями и катерами.

Таким образом, 2012-2017 годах были построены ракетно-артиллерийские корабли «Қазақстан», «Орал», «Сарыарқа», «Маңғыстау» и введены в состав Военно-морских сил Вооруженных Сил Республики Казахстан.

18 апреля 2012 года впервые был спущен на воду ракетно-артиллерийский корабль «КАЗАХСТАН».

13 мая 2013 года был спущен на воду ракетно-артиллерийский корабль «ОРАЛ».

Ракетно-артиллерийский корабль «САРЫАРКА» был спущен
на воду 7 мая 2014 года.

Ракетно-артиллерийский корабль «МАҢҒЫСТАУ» был спущен
на воду 24 апреля 2017 года.